Woda - dar życia

Afryka to jeden z nielicznych regionów świata, w którym elementem jednoczącym i organizującym przestrzeń przyrodniczą są rzeki. Ponad 30% powierzchni kontynentu stanowią obszary bezodpływowe (większa część Sahary i zachodnia część Kalahari, część obszarów w obrębie Wielkich Rowów Afrykańskich), położone w obrębie strefy klimatu zwrotnikowego skrajnie suchego. Typowym zjawiskiem są tu cieki okresowe oraz suche doliny, tzw. wadi, wypełniające się wodą tylko po epizodycznych deszczach. Wschodni skraj tej strefy jest odwadniany przez system hydrograficzny dolnego Nilu. Na 1/3 powierzchni kontynentu występują stałe rzeki związane z wilgotną strefą równikową oraz strefami podrów-nikowymi. Największą rzeką Afryki Zachodniej jest Niger, do którego brzegów ma dostęp pięć państw: Gwinea, Mali, Niger, Benin i Nigeria. Niger ma duże sezonowe wahania przepływów, zwłaszcza w górnym i środkowym biegu. W latach posuchy zdarza się, że niesie zaledwie kilkanaście m3/s wody, dlatego w środkowym biegu żegluga możliwa jest tylko sezonowo; od Ansongo w Mali po Dżebbc w Nigerii ustaje ona całkowicie z powodu progów i bystrzy. Dopiero w dolnym biegu rzeka jest żeglowna przez cały rok. W Afryce Środkowej zachodnie obrzeża regionu są odwadniane do Atlantyku za pośrednictwem takich rzek, jak Ogowe, Sanaga i Benue (dopływ Nigru). Niewielkie fragmenty leżą w zlewisku jeziora Czad bądź w dorzeczu Nilu, a większa część regionu należy do dorzecza Konga (4320 km długości i 369 100 km2 powierzchni dorzecza). Podobnie jak na innych rzekach afrykańskich, wielkim utrudnieniem w żegludze są wodospady i bystrza występujące w miejscach, gdzie Kongo przecina granicę skał o różnej odporności.